السيد الطباطبائي

99

مجموعه رسائل ( فارسى )

مسئولند » و با اين وصف براى تو هر آنچه را كه بخواهى و اراده كنى فراهم ساخته و مهيا نموده‌ام . طباطبائى : اين روايت بر اساس قدر معنا پيدا مىكند و توضيح آن بدين قرار است كه : انسان هر عمل و كارى انجام مىدهد جز اين نيست كه با مشيت و اراده و نيرويى ، آن را انجام مىدهد و خداوند - سبحانه - است كه خواسته تا انسان داراى اراده و مشيت باشد و هرگاه خداوند مشيت نمىكرد و نمىخواست هرگز انسان نمىتوانست چيزى را اراده كند و بخواهد و هم‌چنين اين خداوند است كه به انسان توان و نيرو بخشيده و همهء نيروها و توان‌ها از خداست . پس هيچ انسانى در انجام هيچ عملى از خداى تعالى بىنياز نيست . پس بايد توجه داشت كه انسان در سايه همين دو نعمت ( مشيت و نيرو ) قدرت آن را پيدا كرده كه نافرمانى خدا كند و مرتكب معصيت شود . هم چنان كه در پرتو آن دو نعمت ، خدا را اطاعت كند و از او فرمان برد و لازمه اين سخن آن است كه حسنات و اعمال نيكوى انسان از آن خدا باشد و به او شايسته‌تر ، چون اين خداوند است كه نيروى انجام آن‌ها را به انسان عطا كرده و فرمان به جا آوردن آن‌ها را به وى داده است . و هم‌چنين لازمه آن سخن اين است كه اعمال بد انسان از آن خود او باشد و به خود او سزاوارتر ، چون خداوند متعال آن قدرت و مشيت را به انسان نداده مگر براى انجام كارهاى نيكو و بشر را نهى فرموده از اين كه نعمت اختيار و اراده و قدرت را در بدى و گناه به كار ببرد . پس هرگونه سرزنش در اين زمينه متوجه خود انسان است ، زيرا خداى تعالى در مورد اعمال خود سؤال و بازخواست نمىشود و انسان‌ها هستند كه مسئولند و علت اين كه خداوند مسئول نيست آن است كه خداوند هرچه مىكند نيكى و نيكويى است و آن افاضه نعمت و هدايت به نكويى و نهى از زشتى و بدى است و همه اين اعمال زيبا و نكوست و هيچ كس در ازاى عمل نيكو بازخواست نمىشود .